Çocuklara Kitap Okuma Alışkanlığı Kazandırmanın Yolları

Kitap okumak, çocukların hayal dünyalarını geliştiren onların sosyal hayatta kendini daha iyi ifade etmesini sağlayan bir aktivitedir. Okuma alışkanlığı, bir çocuğun gelişiminde en temel becerilerden biridir. Kitap okumak çocuğun empati yeteneğini ve eleştirel düşünme becerilerini de güçlendirir. Ebeveynler ve eğitimciler için okumayı teşvik etmek çocukların gelecekte ihtiyacı olan pek çok beceriyi de kolayca edinmesine olanak sağlar.

Çocuklara kitap okuma alışkanlığı kazandırmanın yolları arasında pek çok farklı strateji vardır. Kitaplar, çocuğun zihinsel dünyasını canlandırır. Bunun yanında onun akademik başarısını da arttırır. Çocuk okuduğunu anlama becerisini yalnızca akademik olarak değil, hayatındaki pek çok alanda kullanabilir. Bu da çocuğun gelecekteki potansiyelini artırma konusunda ona fayda sağlar.

Çocuklarda Kitap Okuma Alışkanlığı Neden Bu Kadar Önemli?

Kitap okumanın çocuklar üzerindeki olumlu etkileri değerlendirildiğinde zengin bir düşünme yapısına sahip olmaları hedeflenir. Kitap okuyan çocuklarda kelime dağarcığı gelişir. Çocukların kitap okuma alışkanlığı kazanması, beynin farklı kısımlarını da harekete geçirir. Bu da kalıcı öğrenmeyi, neden sonuç ilişkisi kurmayı ve okuduğunu anlamlandırma gibi süreçlerin gelişmesini sağlar. Kitap okumak çocukların sadece okul hayatında değil, günlük hayatında da artılar sunar.

Çocuklara kitap okuma alışkanlığı nasıl kazandırılır diye soran veliler, öncelikli olarak bu alışkanlığın neden bu kadar önemli olduğunun bilincinde olmalıdır. Kitap okuma alışkanlığını ele aldığımızda şu artılar da ön plana çıkacaktır:

●     Çocukların dil ve kelime gelişiminin desteklenmesi,

●     Düzenli okuma ile dil bilgisi kurallarını doğrudan öğrenme,

●     Kendini akıcı bir şekilde ifade etme,

●     Hayal dünyası ve yaratıcılığın beslenmesi,

●     Hikayelerdeki olayları zihinde canlandırma pratiği ile yaratıcı düşünceyi desteklemesi,

●     Çocukların farklı karakterlerle aynı duyguları paylaşabilmesi ve empati becerisinin gelişmesi,

●     Odaklanma ve konsantrasyon süresinin artması,

●     Eleştirel düşünme becerisinin gelişmesi,

●     Akademik başarının artması,

●     Okuduğunu anlama becerisinin gelişmesi.

Çocuklara Kitap Okuma Alışkanlığı Kazandırmanın 10 Etkili Yolu

Çocuklara kitap sevgisini aşılamak, ebeveynleri zorlayıcı bir görev olmaktan çok eğlenceli ve sabırlı olunması gerektiren bir süreçtir. Çocuklar, kitap okuma alışkanlığı kazanırken farklı yollarla bu süreci eğlenceli hale getirmek mümkündür. Kitap okumak için alışkanlık kazanmak isteyen çocuklara 10 etkili yöntemi ele alabiliriz.

Rol Model Olmak

Çocuklar, kitap okuma saatlerinde sizinle birlikte zaman geçirmeli. Çocuğa kitap okumasını söylediğiniz saatlerde teknolojiyle ilgilenmeniz ya da sizin hiç kitap okumuyor olmanız bir ebeveyn olarak kalıcı kitap okuma alışkanlığı kazandırmanın önüne geçer. Çocuklara kitap okuma alışkanlığı kazandırmak için ebeveynlerin de çocuklarla birlikte kitap okuma zamanları olması önemlidir.

Okumayı Rutin Haline Getirmek

Kitap okumak, günün belli saatinde ya da hafta içerisinde ayrılan bir zaman diliminde olmalıdır. Kitap okumaya ayrılan zamanda çocuk farklı bir aktivite ile ilgilenmemelidir. Çocuk dijital teknolojilerden uzak, yeme içme gibi temel ihtiyaçlarını karşılamış bir şekilde bu rutine uyum sağlarsa dikkatini dağıtan yan unsurlardan da uzaklaşacaktır.

Çocuğun Seçmesine İzin Vermek

Çocuklar için kitap okuma saatlerinde ne okuyacaklarına karar vermek alışkanlık kazanmaları konusunda etkili olacaktır. Çocuğunuz kendi kendine okumayı öğrenmiş olsa da özellikle küçük yaş grupları için okumak istediği kitaba karar vermesi ve onun için okumanız önemlidir.

Yaşa Uygun Kitap Seçimi

Çocuklara okuma alışkanlığı kazandırmak için yaşa uygun kitap seçimi oldukça önemlidir. Bazı kitaplar çocuklar için ağır gelebilir. Bu sebeple her yaş grubuna yönelik olarak okunması gereken kitap listelerinden seçim yaparak ilerlemek yaşa uygun kitap seçimi noktasında bir ebeveyn olarak da sizin için yönlendirici olabilir. Yaşa uygun kitap seçerek çocuklara okuma sevgisini kazandırmak mümkündür.

Okumayı Ödül - Ceza Sistemi Gibi Değerlendirmemek

Kitap okursan sana şunu alacağım ya da kitap okumazsan şundan faydalanamazsın gibi süreçlerde çocuklara ödül ve ceza yöntemi ile bir eğitim sağlamak ona alışkanlık kazandırmayacaktır. Çocukların kitap okuma alışkanlığı kazanması için bunu bir ödül ceza yöntemine çevirmeden, rutine dönüştürmek son derece önemlidir.

Ortak Okuma Saatleri Planlamak

Çocuklarla ortak okuma saatleri planlamak, onların hem sizleri rol model almasına olanak sağlar hem de okuma konusunda bir rutin oluşturmasını kolaylaştırır. Sadece okumaya ayrılan saatler, çocukların okuma için bir düzen oturtmasına katkı sağlar. İlerleyen süreçte de okuma için kendilerine uygun saatler ayırması konusunda yönlendirici olur.

Kitapları Ulaşılabilir Kılmak

Çocuklara okuma alışkanlığı nasıl kazandırılır sorusu sorulduğunda akla ilk gelen çözümlerden biri kitapları ulaşılabilir kılmaktır. Çocuklar kitap okumak istediklerinde erişebilecekleri bir düzende kitapların yer alması, onların istediği anda kitaba ulaşmasını sağlayacaktır. Bunun yanında kitapların temin edilmesi konusunda da onlara okumak istedikleri kitapları almak, okuma alışkanlığı kazanmaları konusunda destekleyici bir tutumdur. Elbette kitapların içeriğinin çocukların yaşlarına uygun olmasını gözlemlemek bu konuda yapılması gerekenlerden biridir.

Dijital İçerik ve Kitap Dengesini Kurmak

Çocuklar için kitap okuma alışkanlığı kazandırmanın yolları ele alınırken dijital içerik ve kitap dengesini kurmak önemlidir. Tablet, cep telefonu, televizyon, oyun konsolu gibi teknolojik cihazların kullanımını belirli saatlerle sınırlayabilirsiniz. Bu sayede kitap okumak için ayrılacak zamanda çocuğun dikkatini bölecek bir teknolojik cihazın alanda bulunmamasını sağlamak mümkündür.

Okuduklarını Anlatmasını Sağlamak

İlkokulda okuma alışkanlığı nasıl kazandırılır sorusu ele alındığında çocuğun okuduklarını anlatmasını istemek önemlidir. Okuduğunu anlatmak, çocukların bir yandan da okuduğuna konsantre olmasını sağlar. Okuduğundan ne anladığını ve orada geçen olayları size anlatan çocuklar, okuduklarına daha dikkatli bir bakış açısıyla yaklaşır. Bununla birlikte kendi de kaç sayfa okuduğunu takip eder ve okuduğu kısımlarda ne anlatıldığının bilincinde bir şekilde dikkatini geliştirebilir.

Sabırlı Olmak

Çocuğun okumaya alışmasını sağlamak için baskı kurmak ya da kıyaslama yapmak oldukça yanlış bir tutumdur. Bir ebeveyn olarak sabırlı bir şekilde çocuklara kitap okuma alışkanlığı kazandırırken, yaklaşımınız oldukça önemlidir. Çocuklara kitap okuma alışkanlığı kazandırmanın yolları listelenirken tüm metotları uygulamak için en başta sabırlı olmak gerekir. Bu da erken yaşta okuma alışkanlığı kazanan çocuklar için büyük bir destek demektir.

Yaşa Göre Çocuklara Kitap Okuma Alışkanlığı Kazandırma Önerileri

Her çocuk farklı bir öğrenme ve biliş düzeyine sahiptir. Çocukların kitap okuma konusunda bir alışkanlık kazanması için onların yaşlarına göre uygun stratejiler kurmak önemlidir. Bu noktada yaşa göre çocuklar nasıl kitap okuma alışkanlığı kazanır sorusunu ele almak gerekir. Kitap okumak yalnızca okuldaki ödevlerin yapılmasında ya da akademik başarı odaklı olarak değil, gerçek hayatta pek çok şekilde avantaj sağlar.

0-3 Yaş Arasında Kitap Okuma Alışkanlığı Kazandırmak

Bu dönemde amaç çocukları kitapla tanıştırmaktır. Pozitif bir deneyim kazandırarak kitapları sevmesini sağlamak hedeflenir. Okuma sevgisinin temelleri bu yaş aralığında atılır.

●     Çocuklara rol model olarak onlarla ortak okuma saatleri planlamak,

●     Kitapları ulaşılabilir kılmak, çocuğun kolayca erişebileceği yerlere koymak,

●     Yaşa uygun olarak kitap seçmek, az metin ve bol görsel olanların içinden seçim yapmak,

●     Özellikle uyku öncesi gibi zamanlarda okumayı rutin haline getirmek,

●     Sabırlı olmak ve çocuğun aynı kitabı defalarca istemesine rağmen sabırlı olmak

bu yaş grubunda çocuklara kitap okuma sevgisi kazandırma konusunda önemlidir.  

4-6 Yaş Arasında Kitap Okuma Alışkanlığı Kazandırmak

4-6 yaş arası, çocukların hikayelere ilgi duyduğu dönemlerin ilk başladığı zamana denk gelir. Bu sebeple çocuk, kendini okuma eyleminin bir parçası hisseder. Çocuk, okuduğu şeylerle ilgili soru sormaya başlar.

●     Çocuğun seçmesine izin vermek, kendi okuyacağı kitabı ya da sizden okumanızı istediği kitabı seçmesine izin vermek alışkanlık kazanmada etkilidir.

●     İlgi durumuna göre çocuğa hitap eden kitapları seçmek gerekir.

●     Ebeveynlerini de kitap okurken gören çocuklar, rol model olarak onun önünde kitap okumak önemlidir.

●     Çocuklarla okuma saatleri planlamak, birlikte aktivite yapma konusunda kritik önem taşır.

●     Kitap okuma saatlerini gün içerisinde bir rutin haline getirmek önemlidir.

●     Uykuya yakın saatlerde öğrenmeyi kolaylaştıracak şekilde kendine uygun saatlerde kitap okunması alışkanlık kazandırma konusunda etkili olur.

7+ Yaş İlkokul Döneminde Kitap Okuma Alışkanlığı Kazandırmak

Çocuğun okumayı öğrendiği bir zaman dilimidir. Bu bakımdan çocuğun kelime dağarcığının gelişmesi için eleştirel düşünme ve anlama becerilerinin gelişmesi de bu yaş grubunda kazanılan artılar içerisindedir.

●     Okuduğunu anlatmasını sağlamak ve bu noktadan anladığını kontrol etmesini beklemek,

●     Dijital içerik ve kitap dengesinde teknoloji kullanımını belirli zaman aralıklarında sınırlamak,

●     Çocuğun kendi ilgi alanlarına uygun bir şekilde roman, çizgi roman veya bilgilendirici kitapları seçmesine izin vermek,

●     Kelime bilgisi olarak çok ağır olmayacak kitapları seçmek,

●     Yalnızca ödev odaklı değil günlük hayatın da bir parçası olacak şekilde düzenli okuma saatleri oluşturmak

bu yaş aralığı için beklenen beceriler arasında yer alır.

Çocuklara Kitap Okuma Alışkanlığı Kazandırırken Yapılan Yaygın Hatalar

Çocuklara kitap okuma alışkanlığı kazandırma konusunda ebeveynlerin sık yaptığı pek çok hata vardır. İyi niyetli bir yaklaşım da olsa çocuklarda tam tersi etki olabilecek noktalarda kitap okuma alışkanlığı kazandırma konusunda zorluk yaşanabilir. Çocuklara kitap okuma alışkanlığı kazandırmak için yapılan hataları şu şekilde sıralamak mümkündür:

1. Okumayı bir ceza yöntemi olarak kullanarak çocuğu okumaya zorlamak. “Odanı toplamazsan, bir saat kitap okumak zorundasın.” gibi cezalar çocuğu kitap okuma alışkanlığı kazanmaktan iten süreçler halindedir. Okumak her zaman keyif alınabilecek bir aktivite olmalıdır.
2. Seçim baskısı yaparak çocuğun yaşından büyük olan, onun ilgi alanında girmeyen ya da onu okumaktan soğutan bir sürece itmek mümkündür. Bu sebeple kitap seçiminde daima çocuğun seçimine saygı gösterilmelidir.
3. “Şunu Oku” demek yerine “Neyi Okuyalım?” demek okuma eylemini tek taraflı bir talimat olmaktan çıkarır. Bunun yerine birlikte seçim yapma özgürlüğünü çocuğa sunar. Birlikte kitap seçmek, sürece katılımını arttırır.
4. Yeni okumaya başlayan bir çocuğun hata yapmasına izin vermek, yanlış okuduğunda kızmamak önemlidir. Çocuğun takılması ya da yanlış telaffuz etmesi normaldir. Sürekli düzeltmek ve eleştirmek, motivasyonunu düşürür. Sabırlı bir şekilde dinlemek ve cesaret vermek bu noktada esastır.
5. Kitap okuma saatlerinde teknolojiyi tamamen yasaklamak yerine teknolojiyi okumayı kolaylaştırıcı bir araç olarak görmek ya da bu sürenin geçici olduğunu vurgulamak önemlidir.
6. Yeteri kadar kitap erişimi sağlayamıyor olmak, evde ya da çevrede kolayca erişimi olmadığında çocuk için okumaktan vazgeçiren bir eylem olabilir. Bunun yerine evde kolayca erişebileceği alanlarda zengin ve çeşitli bir kitaplık bulundurmak çocuğa seçim imkanı da sunacağından okuma konusunda ona alışkanlık kazandıracaktır.

Evde Uygulanabilecek Basit Bir “Okuma Alışkanlığı Planı”

Okuma alışkanlığı kazanmak evde istikrarı sağlayan bir durumdur. Her gün, tercihen akşam yemeği sonrasında okuma saatleri olması ve bu saatlerde bir teknolojik cihazın kullanılmıyor olması önemlidir. Çocuklara ait kitap okuma alanı ya da okuma köşesi gibi bir alan açmak da okuma alışkanlığı kazandırma konusunda evde uygulanabilecek yöntemler arasındadır. Haftalık olarak kütüphane ya da kitapçı ziyaretleri yaparak da çocukların kitap okumaya alışması sağlanabilir.

Okuma Alışkanlığı Küçük Adımlarla Başlar

Okuma alışkanlığı kazanmak tıpkı bir maraton gibi küçük adımlarla başlar. Çocuklara okuma alışkanlığı kazandırma konusunda pozitif dil kullanımı ile çocukların okumaya karşı ilgisini artırmak mümkündür. Yalnızca evde değil, okulda da çocukların okumaya alışkın bireyler olarak yetişmesi önem taşır. Bu noktada ERA Koleji , eğitim felsefesi bakımından okuma alışkanlığı kazanımına önem verir. Okuyan bireyler, sadece akademik başarı değil eleştirel düşünme, empati ve yaratıcılık gibi geleceğin meslekleri konusunda temel bir araç olarak görülmektedir.

Kitap okuma kulüpleri, yazar buluşmaları ya da sessiz okuma saatleri gibi etkinlikler ile okul içerisinde de okuma alışkanlığı kazanmak mümkündür. ERA Koleji bu noktada çocukların bilişsel gelişimini destekleyen, kalıcı bir karakter ve zeka gelişimi aracı olarak kitap okumanın önemini desteklemektedir. Okuma alışkanlığı kazanımı konusunda aktivite saatlerinde çocukların kendi ilgi alanına uygun rutin okumaları gerçekleştirmelerini sağlar.