LGS Sürecinde Velilere Öneriler Başarı için Rehber

Liselere Geçiş Sistemi (LGS), Türkiye’de ortaokul çağında 8. sınıf öğrencilerinin nitelikli liselere yerleşmesi için girdiği bir merkezi sınavdır. Merkezi sınav olarak planlanan bu sınav tüm Türkiye’de aynı anda yapılan bir ölçümdür. Bu sınav, sadece akademik becerileri ve bilgi düzeyinin yeterliliğini değil; aynı zamanda öğrencinin gelecekteki eğitim hayatını şekillendirecek koşulları da belirleyen kritik bir aşamadır. Öğrencilerin iyi bir lisede eğitim alması, kaliteli eğitim programlarıyla mesleklerine yönelik yeterlilikleri edinmesi LGS sürecinde hedeflenen başarılardandır.

Bu sınavın öğrencinin eğitim hayatının kritik noktalarında ilk aşamalardan biri LGS’dir. Öğrencilerin eğitim sürecinde LGS’nin önemli olmasının nedeni, ilk kez bir yerleştirme sistemi içerisinde puanlamaya tabi olmasından kaynaklıdır. Öğrenciler buradan alacakları puana göre gelecek mesleklerine kendini hazırlayan bir eğitim kurumu seçerler. Bu durumda LGS yılı sadece öğrenciler için değil, aileler için de bir sınav yılı olarak değerlendirilir. Genellikle yalnızca öğrencinin çabası gibi görünse de ailelerin de desteği ile sınav yılının ebeveyn desteği ile doğru ebeveyn rehberliği sayesinde kolaylaştırılması mümkündür. Sınav yılında öğrencilerden beklenen akademik performans bu noktada önemli bir psikolojik faktördür.

LGS Sürecini Anlamanın önemi

Veliler LGS sürecinde kritik rol üstlenir. Liselere geçiş konusunda LGS velilere öneriler listesinin başında öğrencilerin kritik süreçlerini anlamak geliyor. Öğrencinin sadece ders çalışmasını sağlamaktan ziyade motivasyon sağlamak da bir ebeveynin üzerine düşen görevler arasındadır. Çünkü süreç derse adapte etmekten çok daha fazlasını gerektirir. LGS, bilgi kadar okuduğunu anlamayı da test eder. Bununla birlikte öğrencilerin genel bilişsel becerilerini de ölçen bir testtir. Mantık yürütme ve problem çözme becerisi de en az okuduğunu anlama kadar bu sınavda öne çıkan beceriler içerisindedir.

LGS sürecinde velinin rolü, öğrencilerin hayatını kolaylaştırmak ve sınav sürecinde onlara mental destek de sağlamak üzerine konumlanmalıdır. Bu kapsamda süreç ile ilgili önerileri şu şekilde sıralamak mümkündür:

●     Sınav sürecini kabul ederek bu yılın öğrencinin hayatındaki diğer yıllarda farklı olduğunu ve buna göre davranılması gerektiğini anlamak

●     Öğrenciden beklentilerin çok yüksek çaba gerektiren ölçütlerde değil, makul hedefler belirlemek

●     Çalışma ortamındaki yetersizliklere değil öğrencinin çabasına odaklanmak,

●     Ders çalışması için gerekli kaynakların sağlanması,

●     Zaman yönetimi konusunda destek olmak,

●     Öğrencinin stresli olduğu anlarda yargılamak yerine duygularını kabul etmesini sağlamak,

gibi konularda öğrencilere destek olarak ebeveynler süreçleri çok daha iyi bir şekilde yöneterek LGS sürecinde aktif rol alabilir.

LGS Yılında Sağlıklı Veli-Çocuk İletişimi Nasıl Olmalı?

LGS sürecinde velinin rolü ele alındığında dikkat edilmesi gereken en önemli konu iletişim alanı oluyor. Veli ile çocuk arasındaki etkili iletişim, sürecin daha kaliteli geçmesi konusunda kolaylaştırıcı bir rol üstleniyor. LGS sürecinde veli ne yapmalı sorusunun cevabı büyük ölçüde doğru iletişimde yatıyor. Doğru iletişim teknikleri ile çocuğun yanında olduğunuzu hissettirmek sınav stresini tek başına yüklenmemesi konusunda ona destek olmanızı sağlıyor.

Bu noktada çocukla iletişimde en önemli unsur empati kurmak ve beraberinde onun bakış açısıyla süreci değerlendirmek oluyor. Çocuklar, yaşadığı baskıyı ve kaygıyı yansıtamayabiliyor. Bu nedenle de kaygısını anlamlandırmak ya da kıyaslama yapmak gibi durumlardan kaçınmak gerekiyor. “Biliyorum zorlanıyorsun” gibi ifadelerle onu anladığınızı belli etmek ve sözel olarak da desteklemek bu anlamda önem taşıyor.

Çocuğa sürekli “Ders çalış” gibi baskı kurmak derse önem verme konusunda geri çekilmesine neden olabiliyor. Bunun yerine belirlenen bir program dahilinde çalışmasına alan açmak gerekiyor. Çocuğun plana sadık kalması ve kendi zamanını organize etmesi için nitelikli zaman geçirmesine olanak tanımak önem taşıyor. Bununla birlikte başarıları ya da başarısızlıkları konuşmak da çocuğun sizinle sadece sınavla ilgili olarak konuşabileceğini düşündürüyor. Bunun yerine hobiler, günlük olaylar ya da farklı konular üzerine sınavı konuşmada odak noktası yapmaktan çıkarmak da aynı şekilde stresli bir süreç geçirilmemesi konusunda LGS sürecinde velilere öneriler arasında yer alıyor. 

Evde Çalışma Ortamı ve Programı Oluşturmak

Verimli bir çalışma, doğru bir çalışma ortamı ile mümkündür. Doğru bir ortam beraberinde doğru bir programı da getirir. Bu sebeple öğrenciler için LGS sürecinde velinin rolü sınava hazırlanabileceği uygun ortamı ona sağlamak da olmalıdır. Yalnızca okulda değil, evde de öğrencinin odaklanabileceği bir alan açmak sınav başarısını destekleyecektir. Bu noktada şu 3 konuya dikkat çekmek evde uygun çalışma ortamı ve program hazırlanması konusunda yönlendirici olabilir:

1. Çalışma Ortamının Fiziksel Özellikleri: Sessiz ve iyi aydınlatılmış bir ortamda LGS hazırlığı olması mümkündür. Düzenli ve dikkati dağıtacak unsurlardan arındırılmış bir çalışma alanı oluşturulmalıdır. Telefon ya da tablet gibi teknolojik cihazlar ortamdan gerekli değilse çıkarılmalıdır. Bu yalnızca öğrencinin odası değil, evin genel sessizlik standardı için de geçerli olmalıdır.
2. Programı Birlikte Oluşturmak: Çalışma programı veli tarafından çocuğa dayatılmamalıdır. Dikte edilen bir program yerine, öğrencinin fikirleri de alınarak uygun bir öğrenme ortamı tasarlanmalıdır. Bu, sorumluluk duygusunu artıran bir süreç olacaktır. Programda esnekliğe ve dinlenme saatlerine de mutlaka yer verilmelidir.
3. Rehberlik ve Akademik Desteğin Faydaları: Öğrenci eğer ERA Koleji gibi rehberlik ve akademik destek bakımından avantajlı bir kurumda eğitim alıyorsa, veliler bu desteği doğal olarak da edinebilir. Öğrenci ile akademik destek konusunda birebir çalışma ortamı yürüten ERA Koleji etütler, deneme sınavları ve profesyonel rehberlik sayesinde biriminin takibi gibi süreçlerle LGS konusunda destekleyici rol oynar. Evdeki çalışma yükünü azaltır, velinin rehberlik rolünü destekler. Okulda öğrenilen disiplini ve çalışma yöntemlerini ev ortamına taşımaya teşvik etmek bu konuda velinin yapabileceği en önemli şeydir.

Sınav Kaygısı ile Başa Çıkmada Velinin Rolü

LGS sınav kaygısı veli ne yapmalı sorusu, süreçteki en kritik noktalardan biridir. Sınav kaygısının yönetilmesi konusunda veli, çocuğa motivasyon sağlamalıdır. Çocuklar stres altında bir çalışma düzeni ile bekledikleri başarıyı elde edemeyebilir. Ancak veliler de bununla birlikte sınav kaygısı ile başa çıkma konusunda çocuklara baskı kurmadan, sağlıklı bir iletişim kanalı oluşturarak LGS sürecine hazırlık konusunda destek sunmalıdır.

Dijital Dünya, Sosyal Hayat ve LGS Dengesi

Çocukların dijital dünya ve sosyal hayat dengesini kurması, LGS sürecinde son derece önemlidir. Bir ebeveyn olarak çocukların sadece sınav sürecine odaklanması için ona yardımcı olmak yerine, sosyal hayatta da aktif bir birey olmasını destekleyecek şekilde yönlendirmek başarısını artıracak etkenler içerisinde yer alacaktır. Bu noktada sınava hazırlık süresinde dijital dünyaya ayıracağı zaman ve sosyal hayat dengesini kurmak da doğrudan sınav başarısını etkileyecektir.

Bir öğrencinin sınavda ne kadar başarılı olduğu ile ilgili olarak kıyaslama yapmadan, onu sadece kitaplara boğmadan bir strateji izleyerek çocuğunuzun yanında olduğunu hissettirmek önemlidir. LGS sınavı öncesi ailelere tavsiyeler içerisinde en önemli noktalardan biri de budur. Ders çalışmak ve akademik başarı sağlamak elbette önemlidir. Ancak çocuğun bu aşamada kendini çalışmak zorunda hissetmesinden ziyade hedeflediği başarılara ve gelecekteki hayatına odaklanması daha öncelikli olmalıdır. Bu noktada da kendini rahatlatacak sosyal aktivitelerden geri kalmaması gerekir.

Okul ve Rehberlik Birimiyle İşbirliği Yapmak

Okul içerisinde yer alan rehberlik birimleri, çocukların kariyer hayatlarında odaklandıkları hedeflere yönelik bir yol çizme konusunda yardımcı olur. LGS sınav kaygısı oluşturabilecek sınavlardan biridir. İyi bir liseye geçmek öğrencinin akademik bilgilerin derinleştirilmesi konusunda oldukça kritiktir. Bu kapsamda süreçte yaşanan LGS sınav kaygısı veli ne yapmalı sorusunu da akla getirir. Bu konuda bilgileri şu şekilde öneriler vermek öğrencinin daha başarılı bir sınav sürece geçirmesine yardımcı olabilir:

●     Öncelikle çocuğunuzun duygularını kabul edin. başarıyı bir zorunluluk ya da kural olmaktan çıkarıp üzerindeki baskıyı azaltmak için onunla iletişime geçin. “Biliyorum zor bir süreç” gibi ifadelerle onu anladığınız belli edin ve duygularını kabul ettiğinizi aktarın.

●     Beklentilerinizi makul seviyede tutarak çocuğunuzun mevcut kapasitesi ve çabası doğrultusunda sınırlayın. LGS sınav kaygısı yönetimi sürecinde okuldaki öğretmenlerden ve rehberlik biriminden de bu noktada destek almak önemlidir.

●     Çocuğunuzun deneme sonuçları ya da çalışma biçimini göz önünde bulundurarak okul rehberlik biriminden geri bildirimler alın. Buna bağlı olarak onun için uygun bir lise planlaması yapabilirsiniz.

●     Doğru çalışma ortamını onun için sağlayın. LGS  sınava hazırlık sürecinde sessiz düzenli ve iyi aydınlatılmış bir ortamda çocuğun çalışması son derece önemlidir. Bunun yanı sıra erekoloji gibi kurumlarda akademik destek ve etüt programları ile evdeki çalışma yükü azaltılabilir. Bu destek öğrencinin evde dinlenebileceği daha fazla alan demektir. Çünkü başarılı bir zihnin belirli bir süre dinleniyor olması da gerekir.

●     Sağlıklı bir veli ve çocuk iletişimi için çocuğa sürekli ders çalış demek yerine onunla iletişim kurduğunuz tek alanı sınav olmaktan çıkarın. Başarı ya da başarısızlıkların bir sohbet içerisinde ana konu olması çocuğu daha çok strese sokabilir. Bu noktada çocukla günlük hayattaki olaylar ve farklı konular üzerine konuşabilir fikrini alabilirsiniz.

●     Okul rehberlik birimleri çocuğun kariyer hedeflerine yönelik olarak doğru bir yol çizmesine yardımcı olur. İyi bir liseye geçmenin ve akademik bilgilerin ileride olmak istenen meslek anlamında derinleştirilmesinin temelini doğru yönlendirme vardır. Bu noktada çocuğumuzun akademik bilgilerini derinleştirmesi ile ilgili olarak kendisini keşfetmesini sağlayabilirsiniz.

●     Çocuğunuzun gelecek hayatta değerli olmasının tek ölçüsünün sınav olduğunu düşünmesi yanlış bir tutumdur. Gelecekteki hayatını sadece sınava bağlı olarak göstermemek çocuğun sağlıklı bir LGS süreci atlatmasına katkı sağlar. Akademik başarı önemlidir. Ancak çocuğun kendini çalışmak zorunda hissederek baskılaması ve beraberinde gelecek olumsuz psikolojik etkiler kadar değildir. Sınav sonrası ya da hazırlık aşamasındaki yaklaşımını Her ne olursa olsun sürekli destekleyici olduğunuzu hissettirin.

●     Çocuğunuzun çalışma ortamındaki düzensizliği ya da eksikliği gibi değil, süreci iyileştirmeye yönelik verdiği çabalara göre ona geri bildirim verin. Çalışma ortamındaki eksikler ya da başarısız denemeler zaman içerisinde düzelir. Ancak motivasyon sağlayarak kaygı altında çalışan bir çocuğu bundan kurtarmak en önemli destekler içerisinde yer alır.

LGS Haftasında ve Sınav Günü Velilere Özel Öneriler

LGS öğrencilerin istedikleri mesleği ve gelecek hayatın kuruması noktasında atacağı en önemli adımlardan biridir. LGS haftasında ve sınav günü stresin ve heyecanın tavan yaptığı günler gelmiş demektir. Hazırlık sürecinin doruk noktası bu haftadır. Bu hafta da velilere özel 10 önemli öneri ile öğrencinin en yüksek potansiyeline ulaşmasını sağlamak daha kolaylaşacaktır:

1. Sınavdan önceki hafta yeni konulara başlamadan son tekrarlar için artık baskı yapmayın. Çocuğunuzun dinlenmesini ve hafif tekrar yapmasını teşvik edin.
2. Uyku ve yemek düzeni mümkün olduğunca koruyun. Sınav haftası özel bir durumdur ancak rutinleri sürdürmek kaygıyı azaltır.
3. Özellikle sınavdan bir gün önce ya da sınav Sabahı ağır sindirimi zor yiyecekleri tüketmekten uzak durun. Hafif ve besin değeri olarak daha yüksek gıdaları tercih edin.
4. Kendi kaygınızı çocuğunuza yansıtmayın. Sınav günü herkes için heyecanlı bir gündür o sebeple çocuğunuzun önünde sakin ve pozitif bir duruş sergilemek onun üzerindeki baskıyı ve stresini azaltacaktır.
5. Çocuğunuz için gerekli olan tüm malzemeleri önceden hazırlayın. sınava girmek için gerekli olan belge, nüfus cüzdanı/kimlik, kalem gibi gerekli olan tüm araçları bir gece önceden hazır bulundurun.
6. Sınava gitmeden önce çocuğunuzun da görmesi için sınav yerini bir kez ziyaret edin. Öğrencideki sınavın yapılacağı okula yabancılık hissini bu şekilde azaltmış olursunuz.
7. Sınav sabahı yeterli zamanınız olması için yola erken çıkın. Trafik ya da beklenmedik durumları göz önünde bulundurarak en azından yarım saat kadar önce sınav yerinde olacak şekilde kendinizi hazırlayın.
8. Sınava girerken çocuğunuza başarı dileklerini iletin, onları pozitif bir şekilde telkin edin. Ancak bunu yaparken dikkat etmeniz gereken önemli nokta, ondan beklentileriniz değil ona olan güveninizi ön plana çıkarmak olmalı.
9. Sınav başladığında kapıda beklerken sakin kalmaya özen gösterin. Diğer velilerin kaygılarını paylaşmaktan kaçının. Bu durum sınavdan çıktıktan sonra çocuğunuzun da enerjisini olumsuz bir şekilde etkileyebilir. Bu sebeple bir sağlık sorunu yaşayan ya da sınava geç kalan öğrenciler gibi beklenmedik durumları yaşayan kişilerin streslerini çocuğa yansıtmamış olursunuz.
10. Sınav sonucu Her ne olursa olsun LGS Sınavı sonrasında ilk sorunuz sınavın nasıl geçtiği olmasın. Bunun yerine “ biraz dinlenmek ister misin?” ya da “Yoruldun mu?”  gibi sorularla onun mevcut duygu durumu ve ruh halini anlamaya çalıştığınızı gösterin. Unutmayın, sınavda önemli olan onun yüksek başarısı değil çabasıdır.

Sınav Sonrası Yaklaşımın önemi. Sonuç Ne Olursa Olsun!

LGS sınav öncesi velilere öneriler içerisinde çocuğa karşı olan pozitif tutumun ve motive edici yaklaşımın öneminden bahsetmiştik. ERA Koleji eğitim sisteminde öğrenci odaklı bir rehberlik tutumunun da artılarına katkı sunan metodları sınav sonrası yaklaşımlarda önermektedir. Liselere Geçiş Sistemi yani LGS maratonu tamamlandığında, veriler için en kritik aşama sınav sonrasında çocuğa nasıl yaklaşacağı kısmıdır. Haftalar hatta aylarca süren yoğun çabanın ardından çocuğun göstereceği akademik başarıdan bağımsız olarak ona vereceğiniz duygusal destek çocuk için çok daha önemlidir.

Çocuğun sınav kapısından ilk çıktığı andan itibaren o an ihtiyacı olan ilk şey akademik başarısını derecelendirilmesi değildir. O anki ruh halini anlamak ve yapmak istediği şeyleri sormak Veli ve öğrenci arasında beklenen güven ortamını sağlar. Çocuğunuzun gösterdiği çabalar, sınava hazırlık sürecinden itibaren sınav gününü nihayet karşılığını bulacaktır.  Bu noktadan sonra çocuğun yetersiz çalıştığını vurgulamak gibi ya da sınava katılan farklı kişilerin çocuklarıyla kıyaslamak gibi davranışlar önerilmemektedir.

Çocuk ve bebeğin iletişimi göz önüne alındığında atılacak en doğru adım, sakin kalmak ve rehberlik birimi ile işbirliği yaparak onun için yeni dönem planlamak olacaktır. Akademik ve sosyal becerilerinin gelişeceğine inandığınız bir lisede eğitim görmesi, bir ebeveyn olarak Çocuğunuz için yapabileceğiniz en büyük katkıdır. Sınav sonrası sergileyeceğiniz pozitif destekleyici tutum ile birlikte bunu teşvik etmek mümkündür. Çocuğunuzun elde ettiği puanlarla değil, geçmişte sergilediği performansıyla gelecekteki başarılarına odaklanmak çok daha önemlidir. Bu noktada bir ebeveyn olarak sınavın sadece bir araç olduğunu, asıl hedefin ise gelecekteki yaşam hedeflerini iyileştirmek ve hayalindeki meslekleri yapmak olduğunu önemsemek gerekir.